سلطان محمد ميرزا قاجار
285
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
واقع است . ده معتبر آبادى است . اصل بناى قديمش قلعهء مدور بسيار محكمى است از يكپارچه كبالت . « 13 » وسط اين قلعه چاهى است ، چند ذرعى كه از چاه به زير رفت سه چهار نقب گشاد از چاه به اطراف مىرود . جاها در آن نقبها كندهاند . مىگويند در اين ايام كسى به انتهاى اين نقبها نرسيده است . در خارج اين قلعه ، خانههاى رعيتى زياد است [ و ] آبش از چشمه . « 14 » باغات و زراعت خوبى دارند . « 15 » [ 184 آ ] پنبه و خربوزه و هندوانهء اينجا خوب شود . زنهاى اين آبادى مشهور است [ كه ] خوشگل مىشوند . پنيرش بسيار خوب است كه به سمنان و طهران بهجهت فروش مىبرند . از ده خارج ، كاروانسرايى از قديم هست . چاپارخانه هم دارد . سرخه از لاسگرد الى سمنان شش ساعت ، همهء راه هموار و ريگ بوم [ و ] قدرى از اول راه محل زراعت [ است ] . بعد از يك ساعت و نيم نهر آبى از راه مىگذرد . به قدر نيم ساعت كه از آن آب گذشت ، ده آباد بزرگى است موسوم به سرخه « 16 » [ كه ] از دهات بسيار معتبر سمنان است . آبادى آن در دامنه واقع است . آبش از قنات [ است ] . « 17 » باغات و زراعت زيادى دارند . جاى بدى نيست . خربوزهء اين ده مشهور به خوبى است . اقسام ميوهها در اين آبادى بههم مىرسند .
--> ( 13 ) . لاسگرد سابقا قلعهء لاجورد يا قلعهء لاجوردى خوانده مىشد . ( دائرة المعارف فارسى ، ج 2 ، ص 2462 ) . ( 14 ) . ولى آب بدمزهء پوچى است . اگر بجوشانند در ظرفى كه جوشيده است ، گچ بندد . ( حاشيهء متن ) . ( 15 ) . انار و انجيرش معروف است . پنير خيك اين ده خوب مىشود و به اطراف حمل مىكنند . ( حاشيهء متن ) . ( 16 ) . دهستان بخش حومهء شهرستان سمنان . راهآهن تهران به مشهد از آن مىگذرد . مركز آن سرخه است كه در 20 كيلومترى جنوب غربى سمنان واقع است . ( دائرة المعارف فارسى ، ج 1 ، ص 1284 ) . ( 17 ) . مثل آب لاسجرد است . ( حاشيهء متن ) .